Niet elk harmonium draagt een naam. Dit instrument wel. Op de bovenzijde van de mahonieholten kast is een metalen naamplaatje aangebracht, gegraveerd met zorg en bedoeld voor de eeuwigheid: Presented to Mr. Scott Paterson, Precentor, by Members of the Church and Friends — Reawick, March 1882.
Scott Paterson leidde jarenlang de psalmzang in de Congregational Church van Reawick, een klein dorp op de Shetlandeilanden, ver in het noorden van Schotland. Als blijk van waardering schonken zijn gemeenteleden hem dit Amerikaanse orgel — een Mason & Hamlin Style 109, vervaardigd in Boston omstreeks 1880.
De Shetland Times van 11 maart 1882 berichtte over de bijeenkomst: op donderdag 2 maart werd Paterson door zijn gemeenteleden verrast met het orgel, als blijk van hun achting voor zijn trouwe dienst als voorzanger. Het bericht vermeldt het instrument als een "small American organ (Metzler's Economy)" — een verwijzing naar de Londense muziekinstrumentenhandelaar Metzler & Co., die als importeur optrad voor Mason & Hamlin orgels in het Verenigd Koninkrijk.
Mason & Hamlin was in die jaren een der meest gerenommeerde fabrikanten van harmoniums ter wereld. Het bedrijf werd in 1854 opgericht in Boston door Henry Mason en Emmons Hamlin, en verwierf al spoedig internationale faam door de uitzonderlijke kwaliteit van hun toonreeds en de verfijnde afwerking der kasten. De Style 109 — een compact, elegant model met fraai houtsnijwerk — was bij uitstek geschikt als huisorgel voor de gegoede burgerij.
Hoe het instrument na meer dan een eeuw op de Shetlandeilanden zijn weg vond naar Nederland, is niet geheel bekend. Zeker is dat het orgel de tand des tijds opmerkelijk goed heeft doorstaan: de kast vertoont de warme patina van oud mahoniehout, de trappers zijn soepel, en het naamplaatje glimt nog als vanouds.
† De Shetland Times schrijft de naam als "Peterson", terwijl het naamplaatje op het instrument duidelijk "Paterson" vermeldt. Welke spelling de juiste is, is niet met zekerheid vastgesteld. Het is een instrument dat niet alleen muziek maakt, maar ook een verhaal vertelt — van een kleine kerkgemeente op een winderig eiland, van een trouwe voorzanger, en van de ambachtslieden in Boston die een orgel bouwden om de eeuwen te trotseeren.
| Fabrikant | Mason & Hamlin, Boston U.S.A. |
| Model | Style 109 |
| Bouwjaar | ca. 1880 |
| Herkomst | Reawick, Shetland, Schotland |
| Materiaal kast | Mahoniehout met inlegwerk |
| Provenance | Geschonken aan Scott Paterson, Maart 1882 |